IP_Bodegon_30_10_18_10_rube.JPG

Odola… zeinen goxoa!

Odolkiaren tradizioa San Martin egunari estuki lotuta dagoen arren, urteko edozein sasoitan eta modu askotara prestatuta jaten dugu gaur egun. Horrez gainera, ondorengo lerrootan, zergatik den osasuntsua argitzen dugu.

 

Txerriaz dena aprobetxatzen dela esaten dugu eta odola ez da gutxiago izango. Ogi pusketa soil batekin, piper gorriekin, arrautza frijituarekin edota udarearekin batera brick pastan bilduta. Odolkia era askotara eta urteko edozein momentutan jaten badugu ere, gure historia eta tradizioei estuki lotuta dago. San Martin egunean, azaroak 11n, ekiten zioten gure baserrietan txerriaren hilketari eta hor du bere jatorria. Baserriaren kontratua berritzeko unea zen eta jabeari txerria eskaintzen zitzaion ordainean.

Mikel Corcuera gastronomoak El buen sabor de la sangre artikuluan gogora ekartzen duen bezala, urteko sasoi horretan egiteak ere bazuen beste arrazoi bat, izan ere, “udazkeneko tenperatura baxuek haragia ondo kontserbatzea ahalbidetzen zuten; kontuan izan garai hartan ez zutela hozkailurik erabiltzen”. Nikolas Ormaetxea, Orixe, poetak ere hitz batzuk eskaintzen dizkio odolkiari Euskaldunak poeman: “Odolki banatzeko pozez bi xenide, amonak esanera doaz etxez-etxe”. Ez da gauza txikia odolkia.

Mota asko dagoen arren, barazki-odolkia jango dugu honako HEMENDIK HONA topaketan. Osagaiak sinpleak dira: odola, tipula, porrua, manteka, urdaila (aukeran) eta espeziak (gatza, oreganoa, kanela). Carlos Lecube Aiako Txarri Txiki lantegiko jabeak 40 urte daramatza odolkia egiten eta errezeta gutxi aldatu bada ere, garai berrietara egokituz joan direla esan digu: “Lehen, urdaila gehiago botatzen zitzaion eta, gainera, pusketa handiagoetan. Azkenaldian, ordea, urdailaren portzentajea dezente jaitsi dugu; lehen %40 inguru botatzen bagenio, orain %20”. Produktuaren erdia baino gehiago barazkiek osatzen dute eta, horrexegatik, “produktu osasuntsua” dela berresten du aiarrak.

90 gradutik behera
Egosketarenak ere baditu bere sekretuak. Lecuberen aburuz, odolkia ondo egina dagoen jakiteko modua hauxe da: “Lapikotik atera eta labana sartzean, odolki-zatia oso-osorik gelditu behar da”. Hori bai, uraren tenperatura kontrolatzea ezinbestekoa da, 90 gradutik behera mantenduz, bestela lehertu egiten baita. Parrilan (aluminiozko paperean bilduta), labean edota mikrouhinean ere ederki egin daiteke, “hiruzpalau minututan prest dago”, argitzen du.

Kontserbazioari dagokionez, hozkailuan primeran aguantatzen ditu 8-10 egun, baina lehen bait lehen kontsumitzea komeni da, izan ere, egunek aurrera egin ahal hezetasuna galduz doa, eta lehortu egiten da.

Odolkiarekin eginiko errezetei dagokienez, frutarekin nahastuta primeran gelditzen da, batez ere, udare eta sagar berdearekin, frutaren garraztasunak primeran orekatzen duelako odolkiak berezkoa duen zapore bizia eta grasa. “Etxean askotan jaten dugu; semeak primerako dastatzaileak dira eta zer duen faltan edo sobran adierazten didate”, dio Lecubek. Horretarako, odolkia bakar-bakarrik jatea bezalakorik ez dago: “Ogi pusketa bat, eta listo. Ez du gehiago behar”.

Ba al zenekien?
Galizian, adibidez, filloa izeneko postre bat jaten dute otsaila aldean; krep moduko bat da, zeinari odola gehitzen dioten. Suedian ere swartsopa deituriko plater bat prestatzen dute, antzararen odolarekin, Martin Luteroren jaiotzaren urteurrena ospatzeko. Erbiarekin egindako civet moduko plateretan ere ezinbestekoa da odola erabiltzea, salda loditzeko batez ere, baina toki gutxitan dago aukera dastatzeko.