IP_Bodegon_30_10_18_05_rube.JPG

Baratzeko perla beltzak

Deitu habichuela, judia, faba edo alubia, baina hemen babarruna esaten diogu. Salda berotan jateko ohitura dugun arren, lekale hau protagonista duten errezeta ugari daude

 

Orain neguan sartzear gaudela hotza sumatzen hasiak gara eta gorputza berotzeko babarrun platerkada bat baino hoberik ez dago. Babarrun beltza, hemengoa, gipuzkoarra.

Kanpotik datozen babarrunak ikusten dira maiz merkatuan, baina gure lurraldean lekale hau ekoizten duten baserritarrak ere badaude. Urrutira joan gabe, Errenterian, Aparola familiak 100 urte baino gehiago daramatza babarrun beltza landatzen. “Demostratuta dago hemengoa baino hobea ez dela lortzen”, dio Marcosek, familiaren bosgarren belaunaldia honetara dedikatzen dena.

Aparola baserrian, gutxi gorabehera, urtean 1.500 kilo babarrun jasotzen dute. Maiatzean landatzen dute eta ondoren, urrian, bilketa hasten da. Aurten, adibidez, Marcos Aparolak kontatu digu ez dela kantitate handirik atera, baina atera den guztia oso kalitate onekoa izan dela. Azpimarratu behar da baserri honetan egiten duten guztia artisau-lana dela; etxean bertan ontziratzen dute produktua eta zuzenean azokara eramaten dute saltzera.

Marcosek dio urtetik urtera babarrun gehiago saltzen duela, eta hori kontsumoa igotzen ari denaren seinalea da. “Azkenean burdina eta beste hainbat nutriente ditu. Lekale platerkada bat jaten baduzu beteta geratzen zara. Ume eta gazteentzako ezinbestekoa da”, dio ekoizleak. Eta ez zaio arrazoirik falta, babarrun beltzak dituen onurak ugariak baitira. Adibidez, zuntz asko duen elikagaia da eta, hori dela eta, idorreria saihestu eta kolesterol altua jaisten laguntzen du. Osagai antioxidatzaile batzuk ere baditu, eta horiei esker koaguluak eta minbizia saihesten laguntzen du. Horrez gain, mineral asko ditu (potasio, magnesio eta kaltzioa batez ere) eta bitaminak ere.

Prestatzeko era anitz
Babarrunak kozinatzeko era zehatzik ez dago, gustuei buruz mintzatzean objektibotasunik ez dagoen heinean. Batzuk odolkiarekin jatea nahiago dute, besteek azarekin, arrozarekin ere, eta beste zenbaitzuk inongo osagairik gabe, babarrun hutsak hain zuzen. Marcosen kasua da azken hori: “Babarrun hau bakarrik egin behar da, tipula pixka bat eta berdura pixka bat bakarrik jartzen diot nik. Zapore asko duen babarruna da, orduan beste produktuekin jartzen baduzu bere zaporea galdu egiten da”.

Sukaldean aritzeko orduan beste lehengaiekin ez nahastearen abantailetako bat da, hortaz, bere zapore originala mantentzea, baina ez da bakarra. Mikel Corcuera kritiko gastronomikoaren arabera, bere ezaugarriak gehiago nabarmentzen dira: “Hay que alegrarse además, porque es indudable que las alubias negras se caracterizan por su textura aterciopelada y lo mejor de todo es, sin duda, la untuosidad del caldo, una crema inimitable tras su paciente elaboración”.

Baina salda gabe ere plater gozo bat prestatu daiteke babarrunekin; entsalada, adibidez, geroz eta fama gehiago hartzen ari da. Irakin besterik ez eta gainerako barazkiekin jarri, ozpin-oliotan. Perretxikoekin salteatu daiteke baita ere, edota ganba edo muskuiluekin batera jan. Azken batean, babarruna joko asko ematen duen lehengaia da eta jateko erak mugagabeak dira.

Postrean ere
Gutxiago ezagutzen den alderdia ziurrenik azkenburukoei dagokiona da. Harrigarria badirudi ere, txokolatezko browni gozo batzuk prestatu daitezke babarrunekin. Behar den bakarra hurrengoa da: babarrun egosiak, kakaoa, azukrea, arrautzak, intxaurrak, olioa eta txokolate tableta. Dena nahastu, ongi irabiatu eta zuzenean labera. Azken emaitzak denok ezagutzen dugun browni baten itxura du, benetan aparta.

Bestalde, osagai horiek aldatzen baditugu, beganoek ere babarrunezko browni hau dastatu ahal izango dute. Era horretan, errezeta guztiz osasungarria daukagu, gluten eta azukrerik gabe, eta proteina askorekin gainera. Erabiliko dugun gauza bakarra, babarrunak, datilak, hur-gurina eta kakaoa (%100, azukrerik gabe) izango da.